De bloem van de vanillevrucht heeft lang geweigerd ons haar geheim prijs te geven. Deze plant, die sinds eeuwen prachtige vruchten gaf aan de Azteken en waarmee deze onder andere hun « tchocolatl » parfumeerden, werd meegebracht uit Centraal Amerika door de Conquistadores, maar ontgoochelde al snel de tuinbouwers van het Oude Continent.
In hun vochtige serres bloeide deze wilde orchidee weelderig en gaf ze zelfs veel kortbloeiende bloemen, maar jammergenoeg geen vruchten, de bekende en begeerde “vanillestokken”.

Dit mysterie zal slechts 300 jaar later worden opgehelderd wanneer nota bene een Belgische botanist, ontdekt dat de vanille orchidee hermaphrodite is en onmogelijk in staat is zich voort te planten buiten haar eigen land. Daar komt namelijk de « melipoon », een lokale bij, het hymen van de plant breken zodat de pollen haar stigma kunnen bestuiven.

In 1841 ontdekt Edmond Albius, een jonge slaaf op het eiland Bourbon (het huidige Réunion), een procédé van kunstmatige bevruchting dat nu nog steeds wordt gebruikt. De vanillebloem wordt gespleten met een citroenboomdoorn zodat de voortplantingsorganen met elkaar in contact kunnen komen. Een precisiewerk die enkel toevertrouwd wordt aan “koppelaarsters”, zoals deze werkneemsters nog steeds genoemd worden in het gebied van de Indische Oceaan. Deze ervaren vrouwen moeten snel handelen en enkel ’s morgens aangezien de delikate blaadjes ’s nachts opengaan en slechts één dag bloeien. Grillig en kwetsbaar, de vanille vraagt heel wat aandacht : ze wil ongeveer evenveel schaduw als zon, en een vochtige hitte zoals in de oerwouden van haar land van oorsprong. Ze bloeit het beste in Tahiti, waar we echter een tikkeltje anijs terugvinden, maar vooral in Madagascar en op het Reunion eiland.

Er wordt gezegd dat een vanille werknemer zelden slechtgezind is. Eerst en vooral omdat hij beschouwd wordt als een bevoorrechte arbeider, maar ook omdat de vanille euphoriserende deugden zou hebben (in de 19° eeuw werd vanille zelfs voorgeschreven voor melancholische meisjes). Vanille is stimulerend en vitaliserend en tevens bekend om haar werking als aphrodisiaque.

De vanilleplant vraagt veel verzorging. Na het oogsten van de stokken worden deze gewassen, ingepakt om goed te kunnen transpireren en enkele uren per dag in de zon gedroogd. Daarna worden ze gemasseerd met cachou olie.
Hun parfum wordt pas 3 à 6 maanden later ontwikkeld. De beste vruchten rijpen langzaam, en geven voorzichtig vanillekristallen af die het aroma van deze fel begeerde samenstellen.

Zoveel aandacht en werk moet natuurlijk betaald worden en daarom is vanille vandaag, na de safraandraadjes, de duurste specerij (tot 680.00 €/kilo). Deze koningin van de zachte smaak maakt sinds enkele jaren furore op de spijskaarten van de grootste chefs. Vanille wordt gebruikt bij vlees, vis, wild, rijst, olijfolie en desserts.

De laatste gigant die de vanille ontdekt heeft is Coca-Cola met een gevanilleerde versie van de befaamde frisdrank, momenteel enkel uitgebracht in Amerika. Dit belooft voor de toekomst !